Tổ Tôm từ lâu đã trở thành nét văn hóa giải trí độc đáo trong các dịp lễ Tết tại Việt Nam. Người tham gia tranh tài phải có tư duy sắc bén, ghi nhớ tốt và khả năng quan sát tinh tế. Bạn hãy cùng XO88 khám phá quy tắc đặt chơi đầy đủ thông qua nội dung dưới đây.
Giới thiệu trò chơi dân gian Tổ Tôm
Giải thuyết về nguồn gốc của Tổ Tôm hay Tụ Tam Bài chia thành hai luồng ý kiến. Thứ nhất, trò chơi có có nguồn gốc từ Nhật Bản do yếu tố trang phục và nét vẽ. Hình các nhân vật trong quân mang đậm phong phong cách văn hóa Nhật thời kỳ Edo. Nó có bộ Kimono, hình ảnh võ sĩ Samurai và phụ nữ Nhật. Đồng thời, kiểu vẽ đã được làm theo lối tranh khắc gỗ Nhật Bản rất đặc trưng.
Giả thuyết thứ hai là sản phẩm bắt nguồn từ Trung Quốc, là một biến thể của trò Mạt Chược hay Bài Tới. Nguyên nhân vì chúng có hệ thống hàng là vạn, văn, sách và số từ nhất đến cửu. Đồng thời, chữ trên quân là Hán cổ cho thấy trò chơi đã ảnh hưởng sâu sắc bởi hệ thống chữ viết này.
Dù Tổ Tôm có nguồn gốc từ đâu thì khi du nhập vào Việt Nam, nó đã được Việt Hóa mạnh mẽ. Các cụ thời xưa vừa chơi trò này vừa ngâm thơ và bình luận về điển tích nổi bật. Đồng thời, dân gian cũng sáng tạo ra câu khẩu hiệu riêng để dễ ghi nhớ quân là vạn vuông, văn chéo, sách loằng ngoằng.
Chi tiết về các quân trong bộ bài Tổ Tôm
Một bộ tiêu chuẩn bao gồm 120 lá, chia thành 30 loại quân khác nhau, mỗi loại có 4 quân. Người chơi phân biệt 30 loại dựa trên sự kết hợp cả cả hàng và số, trong đó có 3 loại đặc biệt. 27 loại quân bình thường được cấu thành từ hàng và số như sau:
- Hàng Văn: Chữ Hán có nét gạch chéo, hình ảnh đại diện thường là dân thường và hoạt động thường ngày.
- Hàng Vạn: Chữ Hán nằm trong khung hình vuông, hình ảnh là tầng lớp giàu có, quan lại, quý tộc.
- Hàng Sách: Chữ Hán mang nhiều nét uốn lượn, hình đại diện liên quan đến hoạt động lao động và cầm kỳ thi họa.
- 9 số: Trong mỗi quân kèm theo số từ nhất (1) đến cửu (9) như nhất Văn, nhị Văn, cửu Sách…
Phần còn lại của 30 loại quân Tổ Tôm là 3 loại lá đặc biệt và được gọi là quân yêu:
- Chi Chi: HÌnh vẽ người cầm hai dùi trống và là lá quan trọng nhất để chờ Ù.
- Ông Cụ: Lá vẽ có hình ông già chống gậy và có màu đỏ.
- Thang Thang: Lá có hình đại diện là người phụ nữ đang cho con bú và cũng là lá đỏ.
- Quân đỏ: Trong trò chơi có 20 lá, bao gồm 4 quân cho mỗi loại Chi Chi, Ông Cụ, Thang Thang, cửu Vạn và bát Vạn. Còn 100 lá còn lại đều được coi là lá đen.
Quy tắc chơi Tổ Tôm đầy đủ cho bạn mới
Mục tiêu quan trọng nhất trong trò này là thành viên phải xếp lá thành các phu (bộ) hợp lệ. Quy định chi tiết trong từng ván được giới chuyên gia XO88 chia sẻ như sau:
Quy định chia quân, xếp bài và phu
Bất kỳ ai vào bàn đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của trò chơi như sau:
- Số người chơi 1 trận: Tối đa là 5 thành viên/bàn.
- Chia quân: Mỗi người trong bàn được chia cho 20 lá, số dư còn lại được gọi là nọc và đặt ở giữa bàn.
- Cách xếp quân trên tay được chia thành 3 loại:
- Phu: Là các nhóm bài hợp lệ ghép với nhau.
- Bí: Quân chưa thể ghép với quân khác để tạo thành phu.
- Thiên khai: Sau khi thành viên vừa nhận được quân thì có 4 lá giống hệt nhau.
- Các loại phu hay bộ hợp lệ: Trong trò chơi Tổ Tôm, bạn muốn thắng hay ù thì phải xếp toàn bộ 20 quân vào các phu, không có lá lẻ:
- Phu dọc: 3 lá cùng hàng và liên tiếp về số như nhất Văn, nhị Văn, tam Văn.
- Phu ngang: 3 lá cùng số nhưng khác hàng như tam Văn, tam Vạn, tam Sách.
- Phu đặc biệt: Gồm 3 quân yêu là Thang Thang, Ông Cụ, Chi Chi.
Quy trình của 1 ván Tổ Tôm chi tiết
Trong trò chơi, thành viên cầm cái hay người vừa thắng ở ván trước có quyền đi trước. Họ đánh vào cửa bên phải của mình 1 lá và người kế tiếp có quyền hành động như sau:
- Ăn bài: Nếu quân bài đó kết hợp với lá trên tay tạo thành 1 phu hợp lệ. Sau khi ăn, người này phải hạ 1 lá khác xuống cho người tiếp theo bên phải.
- Dưới: Người kế tiếp không ăn được lá vừa hạ xuống, họ phải bốc thêm 1 lá từ nọc giữa bàn.
- Cấu bài: Thành viên sử dụng các quân bài có sẵn ngay trên tay để tạo thành 1 phu hoàn chỉnh.
Quy tắc thắng trận trong trò chơi Tụ Tam Bài
Trận đấu kết thúc khi ít nhất 1 người trong bàn ù thành công theo quy tắc:
- Người chơi phải có đủ 21 lá trên tay.
- Tất cả các lá phải nằm trong phu hợp lệ, không có lá lẻ.
- Loại ù phổ biến trong trận Tụ Tam Bài:
- Ù thông: Ù trong tối thiểu 2 trận liên tiếp.
- Thập điều: Bộ có 10 lá đỏ.
- Bạch thủ: Ù khi đang đợi 1 lá duy nhất để tạo phu cuối.
- Kính cụ: Ù khi có quân Ông Cụ màu đỏ.
Lời kết
XO88 đã chia sẻ đến bạn nguồn gốc của trò Tổ Tôm và quy tắc chơi mà người tham gia phải tuân thủ. Luật có phân phức tạp, đặc biệt là về nhận diện lá và cách xếp phu hợp lệ. Tuy nhiên, đây cũng là sản phẩm lý tưởng để giải trí và rèn trí tuệ.